Hoe worden mensen gecompenseerd die in de jaren 2017 t/m 2022 te veel belasting hebben betaald in box 3? Het kabinet heeft een nieuwe berekeningswijze gepresenteerd om recht te doen aan het oordeel van de Hoge Raad.

Het doel is om het werkelijk rendement zo dicht mogelijk te benaderen. Dit plan geldt niet alleen voor het verleden (het rechtsherstel), maar vormt ook de basis voor de tijdelijke wetgeving voor de jaren 2023 en 2024.

Van Fictie naar Werkelijkheid

In het oude systeem ging de Belastingdienst uit van een fictieve verdeling van uw vermogen (een mix van sparen en beleggen), ongeacht wat u daadwerkelijk deed. Het nieuwe voorstel kijkt naar de werkelijke verdeling van uw vermogen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:

1. Spaargeld
2. Schulden
3. Beleggingen (o.a. aandelen, onroerend goed)

De Varianten voor Herstel

Het kabinet heeft twee varianten uitgewerkt, waarbij de zogenaamde ‘Spaarvariant’ de meest waarschijnlijke richting is.

Variant 1: De Spaarvariant In deze variant wordt er per vermogenscategorie gerekend met een eigen rendement:

• Spaargeld: Belast op basis van de actuele spaarrente (die was de afgelopen jaren nagenoeg 0%).
• Schulden: Aangesloten bij de hypotheekrente.
• Beleggingen: Hier wordt – net als nu – uitgegaan van het meerjarige gemiddelde rendement.

Het gevolg: Mensen met vooral spaargeld krijgen geld terug. Beleggers worden niet gecompenseerd voor slechte resultaten, omdat ze (in deze hersteloperatie) ook niet extra worden belast voor goede resultaten.

Rekenvoorbeeld: Stel, iemand had in 2020 een vermogen van € 200.000.

• Situatie A (Spaarder): Driekwart is spaargeld (€ 150.000). Deze persoon krijgt in de spaarvariant € 916 terug.
• Situatie B (Belegger): Slechts een kwart is spaargeld (€ 50.000). Deze persoon krijgt geen geld terug, omdat hij volgens de nieuwe berekening (met het hoge beleggingsforfait) eigenlijk meer belasting had moeten betalen.

Variant 2: Forfaitaire variant Hierbij worden de algemene forfaits aangepast aan de gemiddelde rendementen per jaar.

Planning en Uitvoering

De operatie is enorm en kost naar schatting tussen de € 2,4 en € 11,7 miljard.

• Mei 2022: Definitieve besluitvorming.
• 1 Juli 2022: Start hersteloperatie voor mensen die tijdig bezwaar hebben gemaakt (massaal bezwaar).
• 4 Augustus 2022: Streefdatum afwikkeling massaal bezwaar.
• Najaar 2022: Besluit over compensatie voor mensen die geen bezwaar hebben gemaakt.

Hoe verder in 2023 en 2024?

Omdat het nieuwe stelsel op basis van werkelijk rendement (vermogensaanwas) pas in 2025 klaar is, is er voor 2023 en 2024 spoedwetgeving nodig. Het kabinet kiest ervoor om deze tijdelijke wetgeving aan te laten sluiten bij de vormgeving van het rechtsherstel (waarschijnlijk de spaarvariant).