Het kabinet heeft de fiscale regelingen voor ondernemers laten doorlichten. De conclusie is hard: de regelingen zijn duur en leveren de maatschappij te weinig op. De zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling worden bestempeld als ‘ongerichte instrumenten’ met risico op verspilling.

Een periodieke evaluatie van belastingregels is verplicht. De hoofdregel is simpel: als een regeling negatief wordt beoordeeld, moet deze in principe worden afgeschaft of versoberd. Het huidige demissionaire kabinet laat de definitieve beslissing hierover aan het nieuwe kabinet, maar de toon is gezet.

De kernvraag: Wat levert het de maatschappij op?

De evaluatie draaide om één centrale vraag: wegen de maatschappelijke kosten (belastingderving van € 3,6 miljard) op tegen de baten? Het doel van deze regelingen is het stimuleren van ondernemerschap dat zorgt voor ‘maatschappelijke spill-overs’. Dit betekent dat een bedrijf meer waarde creëert voor de samenleving (zoals banen, innovatie, investeringen) dan alleen de winst voor de ondernemer zelf.

De Conclusie: Beperkt doeltreffend

De uitkomst is dat de regelingen voor IB-ondernemers (eenmanszaken, VOF, maatschap) beperkt doeltreffend zijn.

• Ongericht: De zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling zijn te grofmazig (“hagelschot”). Ze belonen elk type ondernemerschap, ook als er nauwelijks maatschappelijke meerwaarde wordt gecreëerd.
• Marktverstoring: Het maakt ondernemen in de inkomstenbelasting (IB) fiscaal zo aantrekkelijk ten opzichte van loondienst, dat het de arbeidsmarkt verstoort.

Specifieke regelingen onder de loep

Niet alle regelingen werden over één kam geschoren. Hieronder de specifieke oordelen:

• Zelfstandigenaftrek & MKB-winstvrijstelling: Worden gezien als inefficiënt en ongericht. Het risico op verspilling van belastinggeld ligt op de loer.
• Stakingsaftrek: Volgens de onderzoekers heeft deze regeling geen legitiem doel meer. Het is slechts een “verzachting van de pijn” bij stoppen, zonder dat het iets bijdraagt aan de economie.
• Meewerkaftrek: Deze regeling is achterhaald. Vroeger mocht een partner niet in dienst worden genomen, nu wel. De aftrek heeft zijn bestaansrecht verloren.
• Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid: Positief. Deze regeling werkt wel goed, omdat het mensen met een arbeidsbeperking helpt die anders moeilijk aan de slag komen in loondienst.

Wat betekent dit voor u?

Hoewel er nu nog geen wetgeving is gewijzigd, is dit rapport munitie voor het nieuwe kabinet om de fiscale voordelen voor ZZP’ers en MKB’ers verder te versoberen of zelfs af te schaffen. De focus zal waarschijnlijk verschuiven naar regelingen die specifieker gericht zijn op innovatie of investeringen.