Een werknemer van een Nederlands bedrijf woont in België en werkt regelmatig thuis. Wanneer vormt de thuiswerkplek dan een zogenaamde vaste inrichting, van waaruit het Nederlandse bedrijf in België winst maakt waarover niet Nederland maar België belasting mag heffen? Over deze vraag, ook in de spiegelbeeldsituatie, hebben België en Nederland een overeenkomst gesloten met daarin een praktische handreiking.

Incidenteel thuiswerken

Bij een werknemer die onregelmatig of incidenteel thuiswerkt, waarbij het thuiswerken geen onderdeel is van het vaste arbeidspatroon, is geen sprake van een vaste inrichting. In dat geval is er immers geen sprake van een (werk)plek die ter beschikking staat aan de onderneming van de werkgever, omdat de daarvoor vereiste continuïteit ontbreekt.

Structureel thuiswerken: vrijwillig of verplicht?

Bij thuiswerken dat wel onderdeel is van een vast arbeidspatroon, is het onderscheid tussen vrijwilligheid en verplichting cruciaal.

• Keuzevrijheid (Geen vaste inrichting): Als een werknemer structureel thuiswerkt in het land waar hij woont, terwijl hij er ook voor kan kiezen om te werken op de werkplek die beschikbaar is in het land waarin de werkgever is gevestigd, zal er in beginsel geen sprake zijn van een vaste inrichting. In dit geval eist de werkgever namelijk niet dat de werknemer thuiswerkt en staat de thuiswerkplek niet ter beschikking aan de onderneming.
• Verplichting (Mogelijk vaste inrichting): Indien een thuiswerkplek continu wordt gebruikt voor ondernemingsactiviteiten én uit de feiten blijkt dat de werkgever vereist dat dit vanuit huis gebeurt, kan de thuiswerkplek wel ter beschikking staan aan de onderneming. Dit kan leiden tot een vaste inrichting.

Wanneer staat een thuiswerkplek ’ter beschikking’?

Voor het bestaan van een vaste inrichting is niet vereist dat de werkgever een juridisch recht heeft tot het gebruik van die plek (zoals een huurovereenkomst). Een thuiswerkplek staat in beginsel ter beschikking aan de onderneming van de werkgever als de werkgever de werknemer feitelijk dwingt om thuis te werken, bijvoorbeeld omdat er op kantoor geen werkplek meer wordt aangeboden.