Na een uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie is het UBO-register tijdelijk op slot gegaan. Inmiddels heeft het Ministerie van Financiën de uitspraak zorgvuldig geanalyseerd. Het rapporteert nu de uitkomsten en de praktische gevolgen van de uitspraak voor het Nederlandse rechtssysteem.

Van openbaar naar legitiem belang

Oorspronkelijk hadden drie groepen toegang tot het UBO-register: bevoegde autoriteiten, Wwft-instellingen en het algemene publiek.

• Oude situatie: Op basis van de vijfde anti-witwasrichtlijn was informatie over uiteindelijk begunstigden (zoals naam, geboortejaar en omvang van het belang) toegankelijk voor elk lid van de bevolking, ook zonder specifiek belang.
• Nieuwe situatie: Het Hof van Justitie heeft deze openbare toegang ongeldig verklaard. De consequentie hiervan is dat lidstaten nu informatie over UBO’s alleen toegankelijk moeten maken voor personen en organisaties die een legitiem belang kunnen aantonen.

Aanpassing Nederlandse wetgeving

Artikel 21 van de Handelsregisterwet 2007, dat voorschrijft dat bepaalde UBO-informatie door eenieder kan worden ingezien, moet worden aangepast. De toegang tot het UBO-register wordt beperkt tot:

1. De bevoegde autoriteiten en de Financial Intelligence Unit (FIU).
2. Wwft-meldingsplichtige instellingen.
3. Personen en organisaties die een legitiem belang kunnen aantonen.

Hiervoor zal spoedig een wetsvoorstel worden opgesteld. Gezien de technische impact vindt er nauw overleg plaats met de Kamer van Koophandel.

Gevolgen voor Wwft-instellingen

Instellingen die vallen onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), zoals banken, accountants en notarissen, hebben een taak als poortwachter. Zij zijn verplicht cliëntenonderzoek te doen en het UBO-register te raadplegen. De uitspraak van het Hof tornt niet aan de toegang voor deze instellingen.

Het Ministerie wil de toegang voor Wwft-instellingen zo snel mogelijk herstellen, maar dit is technisch complex:

• Complexiteit: Veel instellingen zijn niet rechtstreeks aangesloten, maar via ICT-leveranciers. Deze leveranciers hebben zelf géén legitiem belang, wat de toegang compliceert.
• Fasering: Grootbanken zijn relatief eenvoudig te identificeren en aan te sluiten; verwacht wordt dat hun toegang snel wordt hersteld. Daarna zullen stapsgewijs andere groepen Wwft-instellingen volgen.